Tất cả thông dịch viên đều có kỹ năng song ngữ, nhưng không phải tất cả những người có kỹ năng song ngữ đều có thể làm thông dịch viên.

• Thông dịch viên là người có kỹ năng song ngữ được đào tạo chuyên môn, với kỹ năng văn hóa kép, đồng thời phải tuân thủ quy tắc đạo đức. Tiêu chuẩn cộng đồng để làm việc như một thông dịch viên tại Úc là phải có chứng nhận của NAATI.
• Người có kỹ năng song ngữ có thể nói hai ngôn ngữ nhưng chưa được đào tạo như là thông dịch viên và không bị ràng buộc bởi quy tắc đạo đức.

Điều gì làm cho thông dịch viên khác biệt?

Đào tạo & Chứng nhận

Thông dịch viên cần được đào tạo chính thức để phát triển các kỹ năng cần thiết để làm việc chuyên nghiệp. NAATI kiểm tra kỹ năng và kinh nghiệm của thông dịch viên trước khi cấp chứng chỉ cho họ, vì vậy quý vị có thể yên tâm rằng khả năng của họ đã được đánh giá.

Kỹ năng ngôn ngữ và chuyển ngữ

NAATI đánh giá một loạt các kỹ năng để đảm bảo thông dịch viên thông dịch chính xác và chuyên nghiệp. Các kỹ năng này bao gồm khả năng về ngôn ngữ, trí nhớ, sự tự tin khi làm rõ một vấn đề hoặc thuật ngữ, khả năng xử lý các đoạn hội thoại đan xen nhau, khả năng phù hợp với giọng điệu và phong cách của người nói, v.v. Thông dịch viên có kỹ năng nhận diện ý nghĩa văn hóa qua những gì được nói và truyền đạt chúng một cách hiệu quả qua ngôn ngữ khác.

Đạo đức nghề nghiệp

Thông dịch viên phải tuân theo quy tắc đạo đức, trong đó có chín nguyên tắc được định hướng. Ví dụ như thông dịch viên phải thông dịch chính xác, khách quan và bảo mật thông tin. Họ không được chia sẻ thông tin khi chưa có sự đồng ý (trừ khi theo yêu cầu của pháp luật). Họ cũng được trang bị kỹ năng để xử lý các tình huống khó xử về đạo đức trong công việc của mình.

Kiến thức chuyên môn

Nhiều thông dịch viên tập trung vào các lĩnh vực cụ thể như pháp luật hoặc y tế. Điều này làm tăng khả năng thông dịch chính xác khi họ tích lũy nhiều kiến thức về thuật ngữ và tình huống. NAATI cung cấp chứng chỉ Thông dịch viên Chuyên ngành được Chứng nhận (Certified Specialist Interpreter) trong một số ngôn ngữ dành cho những thông dịch viên có chuyên môn cao trong lĩnh vực y tế hoặc pháp luật.

Người có kỹ năng song ngữ được sử dụng làm thông dịch viên

Thiếu kỹ năng

Người có kỹ năng song ngữ có thể thông thạo hai ngôn ngữ nhưng không có kỹ năng chuyển tải ý nghĩa giữa hai ngôn ngữ. Họ có thể thiếu tự tin khi yêu cầu các bên có liên quan giải thích rõ một vấn đề hoặc thiếu kinh nghiệm trong việc ghi chú ý chính (note-taking), một kỹ năng quan trọng khi có thông tin phức tạp. Họ có thể thiếu vốn từ vựng cho các tình huống trang trọng hoặc phức tạp hơn.

Nguy cơ hiểu lầm trong giao tiếp

Việc yêu cầu những người có kỹ năng song ngữ chưa được đào tạo chuyên môn để thông dịch trong các tình huống trong lĩnh vực pháp luật, y tế hoặc nhạy cảm khác có thể dẫn đến những sai sót nghiêm trọng. Điều này có thể dẫn đến chẩn đoán sai, hiểu lầm về quyền lợi pháp lý, vấn đề liên quan đến sự đồng ý hoặc vi phạm nguyên tắc bảo mật.

Chưa được kiểm tra

Kỹ năng ngôn ngữ và thông dịch của họ chưa được đánh giá một cách độc lập.

Thành viên trong gia đình làm thông dịch

Việc sử dụng thành viên trong gia đình làm thông dịch tạo ra những vấn đề khác:

• Họ có thể mắc những sai sót nguy hiểm do thiếu thuật ngữ hoặc do thêm hoặc bớt thông tin vì lý do tình cảm, văn hóa hoặc cá nhân
• Họ có thể kể lại sự việc theo cách riêng của mình
• Những người liên quan có thể không chia sẻ tất cả thông tin liên quan vì lý do riêng tư
• Điều này có thể gây căng thẳng và tổn thương cho thành viên trong gia đình

Không nên yêu cầu bất kỳ người nào dưới 18 tuổi làm thông dịch. Việc sử dụng thông dịch viên chuyên nghiệp giúp gia đình tập trung vào việc hỗ trợ tinh thần và nêu lên thắc mắc.

Trường hợp người có kỹ năng song ngữ thể hiện ưu thế

Khi giao tiếp có mức rủi ro thấp và độ chính xác không phải là điều quan trọng, người có kỹ năng song ngữ đóng một vai trò quan trọng. Các nhân viên có kỹ năng song ngữ làm việc với tư cách là lễ tân, y tá, nhân viên hành chính, chuyên viên tiếp thị, hướng dẫn viên du lịch và nhiều công việc khác nữa. Khả năng nói hai ngôn ngữ của họ giúp cải thiện việc giao tiếp của cộng đồng.

Trong lĩnh vực y tế, nhân viên y tế song ngữ có cùng nền văn hóa với bệnh nhân đóng vai trò quan trọng trong việc cung cấp dịch vụ chăm sóc phù hợp với văn hóa. Tuy nhiên, hãy luôn nhờ thông dịch viên khi:

• có liên quan đến sự đồng ý
• thảo luận việc chẩn đoán, kế hoạch điều trị và các tình huống quan trọng hoặc nhạy cảm khác.

Những câu hỏi cần hỏi

Khi lựa chọn giữa thông dịch viên và người có kỹ năng song ngữ, nên cân nhắc:

• Có những vấn đề đạo đức nào không?
• Liệu những hiểu lầm có thể dẫn đến hậu quả tiêu cực nghiêm trọng không?
• Cuộc trò chuyện hoặc thông tin đó có bị ràng buộc về mặt pháp lý không?
• Tôi có cần phải đưa ra sự đồng ý hay nhận sự đồng ý không?