Chọn đúng người có chuyên môn cho công việc: Tổng quan về các chứng chỉ (credentials) của NAATI
Trên trang này
Khi cần dịch tài liệu hoặc giao tiếp với người nói ngôn ngữ khác, việc tìm đúng phiên dịch viên/dịch thuật viên (translator) hoặc thông dịch viên (interpreter) hỗ trợ là điều quan trọng. Phiên dịch viên/dịch thuật viên là người làm việc với văn bản viết, trong khi thông dịch viên làm việc với sự giao tiếp bằng ngôn ngữ nói hoặc ngôn ngữ ký hiệu.
Hệ thống chứng nhận của NAATI bao gồm ba chứng chỉ dành cho phiên dịch viên/dịch thuật viên và sáu chứng chỉ dành cho thông dịch viên. Hướng dẫn này sẽ giúp quý vị hiểu rõ mục đích của từng chứng chỉ.
NAATI không tổ chức kiểm tra cho tất cả các ngôn ngữ hay tất cả các cấp. Nếu không có kỳ thi cho ngôn ngữ của quý vị, phiên dịch viên/dịch thuật viên và thông dịch viên vẫn có thể xin chứng chỉ Hành nghề được Công nhận (Recognised Practising credential), chứng nhận rằng họ đã được đào tạo và có đủ kỹ năng ngôn ngữ cần thiết.
Cần lưu ý rằng ngay cả những phiên dịch viên/dịch thuật viên và thông dịch viên có cùng một chứng chỉ cũng có thể có các lĩnh vực chuyên môn khác nhau. Hãy sử dụng danh bạ trực tuyến của NAATI để tìm kiếm những người hành nghề có chứng chỉ và tìm hiểu thêm về kinh nghiệm cũng như trình độ chuyên môn cụ thể của họ.
Để biết thêm thông tin về Hệ thống Chứng nhận NAATI, vui lòng truy cập trang mạng của NAATI
Các yêu cầu tiên quyết
Để được NAATI cấp chứng chỉ, tất cả các phiên dịch viên/dịch thuật viên và thông dịch viên phải đáp ứng một số điều kiện tiên quyết. Mỗi chứng chỉ có những điều kiện tiên quyết riêng (ví dụ như yêu cầu khác nhau đối với trình độ đào tạo), nhưng tất cả các yêu cầu này đều bao gồm:
- Đào tạo chính thức trong công việc dịch thuật hoặc thông dịch
- Trình độ tiếng Anh hoặc ngôn ngữ ký hiệu Auslan
- Năng lực về đạo đức nghề nghiệp (Ethical competency): Có kiến thức và hiểu rõ Quy tắc Đạo đức có liên quan, mà tất cả các phiên dịch viên/dịch thuật viên và thông dịch viên được chứng nhận đều phải tuân thủ
- Năng lực về liên văn hóa: Có kiến thức và kỹ năng cần thiết để làm việc trong bối cảnh đa văn hóa tại Úc.
Chứng chỉ cho phiên dịch viên/dịch thuật viên (translator credentials)
Có ba loại chứng chỉ dành cho phiên dịch viên/dịch thuật viên thể hiện các mức độ kỹ năng và kinh nghiệm khác nhau.
Những người hành nghề có chứng chỉ phiên dịch/dịch thuật có thể dịch các tài liệu phức tạp và không phức tạp từ ngôn ngữ này sang ngôn ngữ khác. Họ cũng có thể xem xét và chỉnh sửa bản dịch hiện có để đảm bảo tính chính xác. Phiên dịch viên/dịch thuật viên có thể làm việc theo một chiều hoặc hai chiều: ví dụ, từ tiếng Ba Lan sang tiếng Anh và/hoặc từ tiếng Anh sang tiếng Ba Lan.
Phiên dịch viên/Dịch thuật viên Hành nghề được Công nhận (Recognised Practising Translators) chưa được NAATI kiểm tra kỹ năng nhưng đã hoàn thành khóa đào tạo tối thiểu và đáp ứng các yêu cầu tiên quyết, đồng thời có kinh nghiệm dịch thuật thường xuyên gần đây. Thông thường, những phiên dịch viên/dịch thuật viên này làm việc trong các ngôn ngữ mà NAATI chưa có kỳ thi kiểm tra.
Nếu không có phiên dịch viên/dịch thuật viên có chứng chỉ trong một ngôn ngữ, thì Phiên dịch viên Hành nghề được Công nhận của ngôn ngữ đó có thể được yêu cầu hoàn thành công việc tương tự như người có chứng chỉ.
Phiên dịch viên/Dịch thuật viên được Chứng nhận (Certified Translators) đã hoàn thành khóa đào tạo tối thiểu và đáp ứng các yêu cầu tiên quyết, đồng thời đã được NAATI kiểm tra kỹ năng. Đây là chứng chỉ cao nhất hiện có cho phiên dịch viên/dịch thuật viên trong Hệ thống Chứng nhận.
Các bài thi được NAATI đánh giá- Dịch thuật các văn bản phức tạp nhưng không mang tính chuyên ngành
- Chỉnh sửa bản dịch phức tạp nhưng không mang tính chuyên ngành
Phiên dịch viên/dịch thuật viên cấp cao được Chứng nhận (Certified Advanced Translator) đã đạt được chứng chỉ cấp cao hơn trong hệ thống công nhận cũ (accreditation system) của NAATI (trước năm 2018). Kỳ thi cho chứng chỉ này hiện không còn được tổ chức nữa, nhưng một số phiên dịch viên/dịch thuật viên vẫn còn giữ chứng chỉ này.
Chứng chỉ cho thông dịch viên
Có sáu chứng chỉ cho thông dịch viên trong hai lĩnh vực chính: thông dịch cộng đồng và thông dịch hội nghị.
Thông dịch viên Hành nghề được Công nhận (Recognised Practising Interpreters) chưa được NAATI kiểm tra kỹ năng nhưng đã hoàn thành khóa đào tạo tối thiểu và đáp ứng các yêu cầu tiên quyết, đồng thời có kinh nghiệm thông dịch thường xuyên gần đây. Thông thường, những thông dịch viên này làm việc trong các ngôn ngữ mà NAATI chưa có kỳ thi kiểm tra.
Nếu không có thông dịch viên nào được chứng nhận trong một ngôn ngữ, thì Thông dịch viên Hành nghề được Công nhận của ngôn ngữ đó có thể được yêu cầu hoàn thành công việc tương tự như người được chứng nhận.
Thông dịch viên được Chứng nhận Tạm thời/Bán Chuyên nghiệp (Certified Provisional Interpreters) đã được kiểm tra kỹ năng thông dịch đối với các cuộc hội thoại thông thường, không phức tạp, thường là giữa hai người. Từ ‘provisonal’ có nghĩa là ‘tạm thời’ được sử dụng vì NAATI chưa đánh giá đầy đủ các kỹ năng thông dịch bao quát hơn vốn được kiểm tra ở cấp Thông dịch viên được Chứng nhận (Certified Interpreter level).
Các bài thi được NAATI đánh giá- Việc thông dịch các cuộc hội thoại trực tiếp (hoặc qua video) và từ xa (qua điện thoại) giữa người nói tiếng Anh và người nói ngôn ngữ khác, được hỗ trợ của những người đóng vai trực tiếp.
Thông dịch viên được Chứng nhận (Certified Interpreters) có thể thực hiện việc thông dịch phức tạp trong hầu hết các tình huống. Họ đã vượt qua kỳ thi Thông dịch được Chứng nhận Tạm thời cũng như kỳ thi dành cho Thông dịch viên được Chứng nhận của NAATI.
Các bài thi được NAATI đánh giá- Thông dịch các cuộc hội thoại giữa hai người
- Dịch nhìn (sight translation) các tài liệu từ một ngôn ngữ (văn bản viết) sang một ngôn ngữ khác (ngôn ngữ nói).
- Thông dịch cho các cuộc độc thoại (thông dịch nối tiếp và thông dịch đồng thời/song song)
Thông dịch viên Chuyên ngành Pháp luật được Chứng nhận (Certified Specialist Legal Interpreters) là những thông dịch viên giàu kinh nghiệm và thành thạo, có chuyên môn sâu trong lĩnh vực thông dịch về pháp luật. Họ đã vượt qua kỳ thi kiểm tra về kiến thức pháp luật tổng quát và vai trò của thông dịch viên trong môi trường pháp lý. Họ cũng đã vượt qua kỳ thi kiểm tra kỹ năng thông dịch đánh giá khả năng thông dịch của họ trong việc thông dịch các cuộc trao đổi giữa các chuyên gia (chẳng hạn như trao đổi giữa thẩm phán và luật sư) và các phiên thẩm vấn chéo tại tòa án. Họ đã làm việc với tư cách là Thông dịch viên được chứng nhận và được đào tạo chuyên sâu trước khi đạt được trình độ này.
Các bài thi được NAATI đánh giá- Kỳ thi kiểm tra kiến thức y khoa
- Thông dịch nối tiếp (consecutibe interpreting) cho một cuộc độc thoại
- Thông dịch đồng thời/song song (simultatneous interpreting) cho một cuộc độc thoại trong bối cảnh sức khỏe tâm thần
- Thông dịch cho cuộc trao đổi đơn ngữ (thông dịch đồng thời/song song giữa nhiều người nói tiếng Anh trong một bối cảnh phức tạp)
Thông dịch viên Chuyên ngành Pháp lý được Chứng nhận (Certified Specialist Legal Interpreters) là những thông dịch viên giàu kinh nghiệm và thành thạo, có chuyên môn sâu trong lĩnh vực thông dịch về pháp luật. Họ đã vượt qua kỳ thi kiểm tra về kiến thức pháp luật tổng quát và vai trò của thông dịch viên trong môi trường pháp lý. Họ cũng đã vượt qua kỳ thi kiểm tra kỹ năng thông dịch đánh giá khả năng thông dịch của họ trong việc thông dịch các cuộc giao tiếp giữa các chuyên gia (chẳng hạn như trao đổi giữa thẩm phán và luật sư) và các phiên thẩm vấn chéo tại tòa án. Họ đã làm việc với tư cách là Thông dịch viên được chứng nhận và được đào tạo chuyên sâu trước khi đạt được trình độ này.
Các bài thi được NAATI đánh giá- Kỳ thi kiểm tra kiến thức pháp lý
- Bài thi thông dịch các trích đoạn hội thoại (thông dịch nối tiếp hoặc đồng thời/song song một tình huống thẩm vấn chéo được mô phỏng)
- Thông dịch nối tiếp cho các cuộc độc thoại
- Thông dịch cho cuộc trao đổi đơn ngữ (thông dịch đồng thời/song song giữa nhiều người nói tiếng Anh trong một bối cảnh phức tạp)
Thông dịch viên Hội nghị được Chứng nhận (Certified Conference Interpreters) có khả năng thông dịch các thông điệp có mức độ phức tạp và chuyên sâu trong các hội nghị cấp cao ở cả quốc tế và trong nước, chẳng hạn như đàm phán hiệp ước và hội thảo mang tính học thuật. Những thông dịch viên này thường được đào tạo chuyên sâu về thông dịch hội nghị và có kinh nghiệm dày dặn. Chứng chỉ của họ thường áp dụng cho một chiều ngôn ngữ (ví dụ: tiếng Nhật sang tiếng Anh hoặc tiếng Anh sang ngôn ngữ ký hiệu Auslan), mặc dù một số thông dịch viên có chứng chỉ thông dịch cho nhiều ngôn ngữ kết hợp.
Các bài thi được NAATI đánh giá- Thông dịch đơn ngữ (thông dịch nối tiếp) của một bài phát biểu chưa từng được xem trước
- Thông dịch cabin cho các bài phát biểu độc thoại (Thông dịch đồng thời/song song) đã được xem trước và chưa từng được xem trước
