Tüm sözlü çevirmenler (interpreter) iki dillidir, ancak her iki dilli kişi sözlü çevirmen değildir.

• Sözlü çevirmenler, iki dilli ve iki kültürlü becerilere sahip, etik kurallara bağlı olarak çalışan uzmanlardır. Avustralya’da sözlü çevirmen olarak çalışmanın topluluk standardı, NAATI tarafından sertifikalı (NAATI-certified) olmaktır.
• İki dil bilen bir kişi iki dil konuşabilir ancak sözlü çevirmen olarak eğitim almamıştır ve etik kurallara bağlı değildir.

Sözlü çevirmenleri farklı kılan nedir?

Eğitim ve Sertifikasyon

Sözlü çevirmenler, profesyonel olarak çalışmak için gereken becerileri geliştirmek üzere resmî eğitime ihtiyaç duyarlar. NAATI, yeteneklerinin değerlendirildiğinden emin olmak için sertifika vermeden önce bu kişilerin beceri ve deneyimlerini kontrol eder.

Dil ve aktarım becerileri

NAATI, sözlü tercümanların doğru ve profesyonel olmalarını sağlamak için bir dizi beceriyi değerlendirir. Bu beceriler arasında dil becerisi, hafıza, açıklama talep etme konusunda özgüven, üst üste binen konuşmaların yönetimi, konuşmacıların tonuna ve tarzına uyma becerisi vb. yer alır. Sözlü tercümanlar, söylenenlerdeki kültürel anlamları belirleme ve bunları diğer dilde iyi bir şekilde iletme konusunda yeteneklidir.

Profesyonel davranış

Sözlü tercümanlar, dokuz yol gösterici ilkeden oluşan etik kurallara uyarlar. Örneğin, sözlü tercümanlar, doğru, tarafsız ve gizli olmalıdır. İzin almadan bilgi paylaşmazlar (yasaların gerektirdiği durumlar hariç). Ayrıca, çalışmalarındaki etik ikilemleri yönetme konusunda da beceriklidirler.

Uzmanlık bilgisi

Birçok sözlü tercüman hukuk veya sağlık hizmetleri gibi belirli alanlara odaklanır. Bu, terminoloji ve durumlar hakkında bilgi edindikçe doğru çeviri yapma becerilerini artırır. NAATI, sağlık veya hukuk alanlarında yüksek düzeyde uzmanlaşmış sözlü tercümanlar için bazı dillerde Sertifikalı Uzman Sözlü Tercüman (Certified Specialist Interpreter credentials) belgeleri sunmaktadır.

Sözlü çevirmen olarak görev yapan iki dilli kişiler

Yetersiz beceriler

İki dilli bir kişi iki dilde akıcı olabilir, ancak anlamı diller arasında aktarma konusunda yetkin olmayabilir. Karmaşık bilgiler söz konusu olduğunda kritik bir beceri olan not alma deneyimi veya açıklama isteme konusunda özgüveni eksik olabilir. Ayrıca resmî veya karmaşık durumlar için gerekli kelime dağarcığına sahip olmayabilir.

Yanlış iletişim riski

Hukuki, tıbbi veya diğer hassas durumlarda eğitim almamış iki dilli kişilerden sözlü çeviri yapmaları istenmesi ciddi hatalara yol açabilir. Bu hatalar yanlış tanılara, hukuki hakların yanlış anlaşılmasına, onam sorunlarına veya gizlilik ihlallerine neden olabilir.

Test edilmemiş

Dil ve sözlü çeviri becerileri bağımsız olarak değerlendirilmemiştir.

Sözlü çevirmen olarak aile üyeleri

Aile üyelerinin sözlü çevirmen olarak kullanılması ek sorunlar yaratmaktadır:

• Terminoloji eksikliği nedeniyle veya duygusal, kültürel veya kişisel nedenlerle bilgi ekleyerek veya çıkararak tehlikeli hatalar yapabilirler
• Olayların kendi versiyonlarını anlatabilirler
• İlgili kişiler gizlilik nedeniyle ilgili tüm bilgileri paylaşmayabilir
• Aile üyesi için stres ve travmaya neden olabilir

On sekiz yaşından küçük kimselerden sözlü çevirmenlik yapması istenmemelidir. Profesyonel bir sözlü çevirmenle çalışmak, ailenin duygusal destek sağlamaya ve soru sormaya odaklanmasını sağlar.

İki dilli insanların başarılı olduğu yerler

İletişimin düşük riskli olduğu ve doğruluğun kritik olmadığı durumlarda, iki dilli kişiler değerli bir rol oynar. İki dilli çalışanlar resepsiyonist, hemşire, idari personel, pazarlama uzmanı, rehber ve benzeri görevlerde çalışabilir. İki dil konuşabilme yetenekleri, toplum içi iletişimi geliştirir.

Sağlık hizmetlerinde, hastanın kültürel geçmişini paylaşan iki dilli sağlık çalışanları, kültürel açıdan uygun bakımın sağlanmasında önemli bir rol oynar. Ancak, aşağıdaki durumlarda her zaman bir sözlü çevirmen görevlendirilmelidir:

• Onam verilmesi gerektiğinde
• Teşhis, tedavi planları ve diğer yüksek riskli veya duygusal durumlar görüşüldüğünde.

Sorulması gereken sorular

Sözlü çevirmen ile iki dil bilen kişi arasında seçim yaparken şunları göz önünde bulundurun:

• Etik sonuçları var mı?
• Yanlış anlamaların ciddi olumsuz sonuçları olabilir mi?
• Konuşma veya bilgi yasal olarak bağlayıcı mı?
• Onam vermem veya almam gerekiyor mu?